Audyt

Ustawa z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej nakłada na duże przedsiębiorstwa obowiązek przeprowadzenia audytu efektywności energetycznej. Powinien być on realizowany
raz na 4 lata, a jego zlekceważenie będzie skutkowało karą pieniężną, której wysokość może
wynieść nawet 5% zeszłorocznego przychodu. Jednakże audyt energetyczny jest wciąż pojęciem mało znanym pośród przedsiębiorców. Czym jest
audyt energetyczny, jak przebiega oraz jak
może przysłużyć się firmie znajdziecie Państwo w dalszej części artykułu.

Zgodnie z ustawą o efektywności energetycznej, audyt energetyczny jest „procedurą mającą
na celu przeprowadzenie szczegółowych i potwierdzonych obliczeń dotyczących proponowanych
przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej oraz dostarczenie informacji
i potencjalnych oszczędnościach energii”. Innymi słowy,  dzięki realizacji audytu energetycznego
przedsiębiorca zdobywa wiedzę m.in. o:

– specyfice profilu energetycznego przedsiębiorstwa;
– ilości energii możliwej do zaoszczędzenia w firmie;
– rodzajach inwestycji, które wpłynęłyby na wysokość oszczędności;
– opłacalności ich realizacji w przedsiębiorstwie.

Wspomniana ustawa nakłada na pewną grupę przedsiębiorców obowiązek przeprowadzenia audytu
energetycznego raz na 4 lata. Jednocześnie pierwszy audyt musiał zostać zakończony przed 30
września 2017 r. Jeżeli zobowiązane przedsiębiorstwo zaniedbało jego realizację, narażało się na
karę w wysokości nawet 5% przychodu, jaki ukarany podmiot osiągnął w poprzednim roku podatkowym.
Dodatkowo nieprawidłowe przeprowadzenie audytu również może skutkować nałożeniem na przedsiębiorstwo kary pieniężnej. Aby zminimalizować ryzyko popełnienia takiego błędu, warto zadbać, aby audyt został zrealizowany w oparciu o normę PNEN 16247, w której zawarto zasady jego przeprowadzania.

Obowiązek ten obejmuje tych przedsiębiorców, którzy:

– w ciągu ostatnich 2 lat obrotowych zatrudniali średniorocznie przynajmniej 250
pracowników (i nie jest istotna w tym przypadku forma zatrudnienia – pracowników należy
„przeliczyć” na pełne etaty) lub
– osiągnęli roczny obrót ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych
wyższy niż równowartość w złotych 50 mln euro, bądź też sumy aktywów ich bilansów
sporządzonych na koniec jednego z dwóch ostatnich lat przekroczyły równowartość
w złotych 43 mln euro.

Właściwie przeprowadzony audyt energetyczny powinien opierać się na wytycznych
znajdujących się w normie PN-EN 16247. Powstała ona na podstawie zaleceń opracowanych
przez Europejski Komitet Normalizacyjny CEN, a najważniejszym jej celem jest ukazanie
audytorom właściwej struktury audytu energetycznego, metod jego realizacji, dobrych praktyk,
a przede wszystkim stworzenie jednolitej normy jego przeprowadzania.

Zgodnie z zaleceniami zawartymi we wspomnianej normie, audyt powinien być
podzielony na cztery etapy: wizyta wstępna, spotkanie rozpoczynające, praca w terenie oraz
spotkanie końcowe.

Wizyta wstępna
Wizyta wstępna służy określeniu celu audytu, potrzeb i oczekiwań przedsiębiorcy,
szacowanego czasu realizacji, jak również ustaleniu szeregu kryteriów, zgodnie z którymi
ocenione zostaną rekomendowane przez audytora przedsięwzięcia modernizacyjne. Podczas
tego spotkania audytor zbiera informacje m.in. o systemie zarządzania energią stosowanym
w przedsiębiorstwie, czy też wszelkich ograniczeniach, które mogłyby wpłynąć na realizację
audytu.

Spotkanie rozpoczynające
Służy dokładnemu uzgodnieniu szczegółów audytu. Przedsiębiorca zostaje poproszony
o wyznaczenie jednej osoby spośród zatrudnionych pracowników, która zostanie
oddelegowana do współpracy z audytorem, przez cały okres trwania audytu. Ważne jest także
poinformowanie o audycie tych pracowników, których stanowiska powiązane są z badanymi
obszarami przedsiębiorstwa, jak również omówienie z audytorem odbiegających od normy
warunków oraz działań, mogących wystąpić w trakcie realizacji audytu.

Jednocześnie podczas spotkania rozpoczynającego audytor i przedsiębiorca uzgadniają
szereg innych elementów, jak np. rodzaj narzędzi i sprzętu koniecznych do przeprowadzenia
pomiarów, zasady dostępu do poszczególnych części przedsiębiorstwa, sposoby instalacji
aparatury pomiarowej. Na tym etapie ustalany jest także harmonogram całego procesu.

Praca w terenie
Praca w terenie to najważniejsza część audytu. W jej trakcie audytor przeprowadza
konieczne pomiary, zbiera możliwe do uzyskania dane oceniając sposoby wykorzystania
energii w przedsiębiorstwie, badając stosowane w podmiocie procedury operacyjne, oceniając
metody realizacji obowiązków służbowych przez pracowników i ich wpływ na efektywność
energetyczną firmy. Należy przy tym pamiętać, że wszelkie pomiary są realizowane
w warunkach standardowej eksploatacji maszyn, choć nie można wykluczyć konieczności ich
powtórzenia np. już po godzinach pracy, czy podczas przestoju.

Efektem pracy w terenie jest stworzony przez audytora raport, podzielony na 5 sekcji:

a) streszczenie – czyli skrócony opis rekomendowanych działań zmierzających do
poprawy efektywności energetycznej w audytowanym przedsiębiorstwie;
b) tło – zawierające w sobie opis obiektu, metodologii realizacji audytu, wskazanie
przepisów prawnych istotnych z punktu widzenia audytowanego przedsiębiorstwa, jak
również informacje o samym audytorze;
c) opis przeprowadzonego audytu – ukazujący jego cel, pełen zakres, ramy czasowe,
wykaz danych i informacji uzyskanych w trakcie pomiarów, jak również kryteria,
którymi audytor kierował się przy wyborze rekomendowanych przedsięwzięć
służących poprawie efektywności energetycznej;
d) wykaz przedsięwzięć – czyli inwestycje, których rezultatem byłaby poprawa
efektywności energetycznej, a co za tym idzie, uzyskanie oszczędności przez
przedsiębiorstwo. W tej części raportu znajdują się także wszelkie analizy opłacalności
określonych inwestycji, oszczędności możliwe do uzyskania po ich realizacji, jak
również informacje dotyczące wsparcia finansowego (pod postacią np. dotacji), które
można uzyskać na ten cel;
e) wnioski końcowe.

Tak przygotowany raport pozwala na dokładne zorientowanie się w specyfice profilu
energetycznego przedsiębiorstwa, rozpoznaniu obszarów, w których pojawiają się straty
energii, jak również ukazaniu najbardziej opłacalnych inwestycji prowadzących do uzyskania
oszczędności. I choć ustawa z dnia 20 maja 2016 r. nie obliguje przedsiębiorstw do wdrażania
zaleceń ani do realizacji rekomendowanych przedsięwzięć, to taki raport stanowi istotną
wskazówkę dla przedsiębiorcy pragnącego zminimalizować koszty prowadzonej działalności.
Warto wspomnieć również o zaleceniach odnośnie audytu energetycznego, znajdujących
się w ustawie o efektywności energetycznej. Zgodnie z jej treścią, audyt energetyczny powinien
być przeprowadzony przez audytora niezależnego od audytowanego przedsiębiorcy,
a w ostateczności przez eksperta związanego z danym podmiotem, jeżeli nie jest on
bezpośrednio zaangażowany w obszar działalności podlegający audytowaniu. Ponadto ustawa
wskazuje, że audyt energetyczny przedsiębiorstwa powinien:

a) zostać przeprowadzony w oparciu o aktualne, reprezentatywne, mierzone oraz możliwe
do zidentyfikowania dane odnośnie zużycia energii oraz zapotrzebowania na moc
(w kwestiach dotyczących energii elektrycznej);
b) zawierać szczegółowy przegląd zużycia energii w budynkach lub ich zespołach,
instalacjach przemysłowych, a także w transporcie i obejmować nośniki
odpowiadające za przynajmniej 90% zużycia energii w przedsiębiorstwie;
c) zostać oparty (jeżeli jest to możliwe) o analizę kosztową cyklu życia budynku lub ich
zespołu, a także instalacji przemysłowych.

Należy przy tym pamiętać, że dane dotyczące zrealizowanego audytu energetycznego
muszą być przechowywane przez 5 lat.

Jak już zostało wspomniane, audyt energetyczny przedsiębiorstwa jest kopalnią wiedzy
odnośnie specyfiki profilu energetycznego firmy, jak również doskonałą mapą działań
i inwestycji, które prowadzą do poprawy efektywności energetycznej firmy oraz uzyskania
związanych z nią oszczędności. Jednak bardzo często rekomendowane rozwiązania pozostają
poza możliwościami finansowymi przedsiębiorstwa. A to tworzy błędne koło – wysokie koszty
działalności nie pozwalają na realizację inwestycji, które mogłyby przysłużyć się ich
znacznemu obniżeniu. Naprzeciw takim podmiotom wychodzą firmy działające w formule
ESCo (Przedsiębiorstwo usług energetycznych – ang. Energy savings company), które realizują
wybrane przedsięwzięcia, finansując je z osiągniętych dzięki nim oszczędności.